In navolging van De Wereld Draait Door gebruiken we de beroemde Apple-reclame met de slogan ‘Think Different’ als leidraad voor de selectie van de 17 mooiste olympische atletiekmomenten. Het leverde een groot aantal zéér interessante reacties op. Het werd meteen al duidelijk dat het bijna een onmogelijke taak wordt om hier een goede selectie uit te maken. Elke prestatie kent zijn eigen verhaal en het ene verhaal doet niet onder voor het andere. Maar daar gaat het ook niet om. Het gaat om het plezier van het selecteren en de discussie die elke toevoeging en aanpassing met zich mee zal brengen. Komende periode zullen we wekelijks een persoon vragen om één naam uit de lijst te halen en te vervangen door een andere. Ysbrand Visser deed de aftrap. Hij geeft het stokje door aan Paul Wernert. In deel drie is het de beurt aan Hans Koeleman.

Hans Koeleman is een ervaringsdeskundige. Hij was erbij in 1984 in Los Angeles en in 1988 in Seoul. Beide keren reikte hij tot de halve finale op de steeple. Enkele jaren later maakte hij van heel dichtbij mee hoe het is om olympisch goud te winnen toen zijn toenmalige vriendin Ellen van Langen in 1992 goud pakte in Barcelona. Koeleman was bovendien jarenlang Nederlands recordhouder op de steeple. Hij bracht het record in 1978 tot 8:38.0 en zou het in de jaren daarna naar een tijd van 8:18.02 brengen. Na zijn actieve carrière bleef Koeleman lopen. Zo deed hij een aantal malen mee aan de Comrades Marathon in Zuid-Afrika en stond hij aan de wieg van een aantal opmerkelijke initiatieven zoals de BeerChase en de Mystical Midnight Run. Ook daarnaast was Koeleman al die jaren intensief bij de sport betrokken. Hij was jarenlang werkzaam voor Nike.

Wie er in moet? Dat was me snel duidelijk: Joan Benoit. De kleine dreumes Benoit, die op 5 augustus 1984 met het binnentreden van het Los Angeles Coliseum de helft van de wereldbevolking – vrouwen – eindelijk het gevoel gaf volwaardige mensen te zijn, die zeker wel verder konden lopen dan 1500 meter. 

En eruit? Haile Gebrselassie. Om de storm van protest meteen maar de kop in de drukken: de titanenstrijd over de laatste honderd meter in Sydney met Paul Tergat was inderdaad fenomenaal, maar laten we eerlijk zijn, er zijn vele olympische duels als deze geweest. Daarnaast was Haile de favoriet, de regerend olympisch kampioen en was hij op papier ook de snelste. Nee, dan eerder Lasse Viren, die vier keer goud won op twee Spelen, die de kunst van het olympisch pieken introduceerde en wiens overwinning op de 5000 in Montreal van een veel heldhaftiger, onwaarschijnlijker en uiteindelijk magistraler gehalte was dan Haile’s winst in 2000. Haile er dus uit!  

Eigenlijk zou Lasse Viren er dus in moeten, maar dit laat ik aan een ander over! Mijn keuze is dus Joan Benoit. Haar moment bij het binnenrennen van het LA Coliseum was historisch omdat dit de eerste olympische marathon voor vrouwen was. De langste afstand die vrouwen tot dat moment op de Spelen gelopen hadden, was 1500 meter. Los Angeles brak de ban door de 3000 en de marathon op het programma te plaatsen en die laatste afstand slechts na bittere gevechten… De sportmedische wereld was verdeeld en het spookbeeld van het verre vooroorlogse verleden, toen een paar vrouwen bijna kruipend de 800 volbrachten, heerste nog steeds. Konden vrouwen dit wel aan? Het IOC twijfelde en weifelde. Uiteindelijk zou er gestemd worden, door een kleine commissie van mannen. De signalen waren somber. Het verhaal gaat dat Kathrine Switzer, die in 1967 in Boston als eerste vrouw een officiële marathon uitliep (met de nodige tegenwerking, de geschiedenis is denk bekend) een Belgisch lid van de IOC-programmacommissie in een hoek drukte en hem met scherpe blik en scherpere tong duidelijk maakte dat de marathon er in 1984 moest komen en dat hij dit aan zijn vriendjes moest vertellen. De marathon kwam er. 

Joan Benoit dus, als symbool voor de strijd voor gelijke rechten, maar ook als symbool van onverzettelijke moed. In maart 1984 blesseerde ze zich aan haar knie. Zeventien dagen voor de Amerikaanse marathontrials werd er arthroscopisch ingegrepen en op 12 mei 1984 won ze afgetekend de kwalificatiewedstrijd. Nog geen drie maanden daarna liep ze vrijwel meteen na het startschot op de baan van Santa Monica College op kop, voor de groep uit, met een verbaasd kijkende Grete Waitz en Ingrid Kristansen achter haar aan. “Die komt wel terug,” dacht men. “Dat houdt ze nooit vol, in deze hitte, zo vroeg in de wedstrijd, helemaal alleen, zo hard…” Joan Benoit keek nooit meer achterom en won met bijna anderhalve minuut voorsprong op Waitz, die als torenhoge favoriet van start was gegaan. In de tunnel, net voor het betreden van het stadion waren de gedachten van Benoit classic running folklore. Het was even voor half elf in de ochtend. Dit was de marathon voor vrouwen. Hoeveel mensen zouden er zitten? Een paar duizend misschien, dacht ze. Bij de eerste stappen weer terug in het zonlicht barstte echter het pandemonium los en daalde een klaterend applaus van 90,000 mensen neer op de kleine en moedige Benoit, een applaus dat pas ophield nadat ze haar ereronde had beëindigd. Het tartan betredend en volledig aangedaan bij het zien en horen van die ongelofelijke mensenmassa, die uiteindelijk natuurlijk voor haar gekomen waren, prevelde ze de historische woorden, geuit door lopers de wereld over bij het benaderen van de finishlijn: “dear feet, don’t fail me now…” Joan Benoit, Los Angeles 1984: De finish van de eerste olympische marathon voor vrouwen. 

Zie ook:
Win Different. Ysbrand Visser trapt af.
Win Different. #2 – Paul Wernert: Maak plaats voor de koningin van de atletiek

Hieronder de bijgewerkte lijst van 17 en de video met de eerste 17 atleten

Joan Benoit
de vrouw die helft van de wereldbevolking, de vrouwen, het gevoel gaf gelijkwaardig te zijn

Jackie Joyner-Kersee
de koningin van de atletiek!

Spiridon Louis
Zijn finish als winnaar van de eerste Olympische marathon (Athene, 1896) was het fabuleuze hoogtepunt van de eerste moderne Olympische Spelen en bezorgde die Spelen én de marathon een glorieuze toekomst.

Bob Beamon
Vergaarde eeuwige roem bij de Olympische Spelen van 1968 met een voor die tijd onvoorstelbare vertesprong van 8,90 m.

Dick Fosbury
‘Het gaat toch vooral om “win different”! Dan lijkt me Dick Fosbury wel een heel mooi en duidelijk voorbeeld.’

Fanny Blankers Koen
Londen 1948 = 4 x goud

Carl Lewis
1984, 1988, 1992, 1996 = 9 x goud (100m, 200m, 4 x 100m, verspringen)

Usain Bolt
Beijing 2008 = 3 x goud : 100m, 200m, 4x100m

Dave Wottle
‘Toerist met eindsprint’, 1972 München, 800m goud

John Carlos en Tommie Smith
‘De blackpower salute van John Carlos en Tommie Smith. Alles wat daar voor stond en alles wat daar in mee ging moet zonder twijfel een van de grootste olympische momenten zijn geweest.’

Wilma Rudolph
‘Echt different, van kinderverlamming naar Olympisch sprintgoud in 1960. Haar geschiedenis staat tamelijk uitvoerig beschreven in het zeer aardige “De snelheid van vrouwenbenen” van ene Jan Ros.’

John Akii Bua
‘John Akii Bua op de spelen van München ’72, een man met een zeer indrukwekkend verhaal loopt een wereldrecord op de 400 horden vanuit baan 1. Hij pakt hiermee het eerste goud voor een Afrikaan bij een afstand korter dan 800m maar kan door de tragische, politieke, omstandigheden in zijn thuisland, Uganda, die prestatie nooit meer herhalen.’

Derek Redmond
Barcelona (1992), 400m
Raakt geblesseerd tijdens de race maar is vastberaden de finish te halen, ‘true olympic spirit’

Abebe Bikila
Olympisch marathongoud op blote voeten in Rome (1964)

Al Oerter
‘Oerter werd bekend als eerste atleet die erin slaagde om bij vier verschillende Spelen de gouden medaille in de wacht te slepen. Na hem werd dit wapenfeit slechts geëvenaard door zijn landgenoot Carl Lewis bij het verspringen.’ (Wikipedia)

Jesse Owens
Vier keer goud in Berlijn (1936) tijdens het nazibewind

Ellen van Langen
Goud op de 800m in Barcelona (1992)

Afvallers

Kevin Young (Ysbrand Visser)
‘Als er iemand different won, dan is hij het wel. Als enige ooit onder de 47sec op de 400mh en hij liep in die race 2×12 pas!!! Hij werd Olympisch Kampioen in Barcelona 1992.’

Billy Mills (Paul Wernert)
Goud op de 10.000m in Tokyo (1964)

Haile Gebrselassie (Hans Koeleman)
‘Een van de bloedstollendste races is Gebrselassi met Tergat’