Marco Hoogerland over zelfspraak: ‘Het is een interessante tool als het op het juiste moment gebruikt wordt’

Het stellen van realistische doelen blijkt uit de beperkte wetenschappelijke literatuur een positieve invloed te hebben op beweeggedrag. Dit geldt voor het beweeggedrag van topsporters en recreatieve sporters, maar ook voor inactieve personen die weer in beweging moeten komen. Een van de manieren om dat te bewerkstelligen is zelfspraak, een gesprek met jezelf over prestaties, ontwikkeling, doelen en ambities. In de psychologie en coaching krijgt zelfspraak de laatste jaren een plek in het rijtje cognitieve strategieën (mentale processen om gedachtenpatronen te beïnvloeden). Marjolein Stegeman vroeg Marco Hoogerland, prestatiecoach en eigenaar van Talentenacademie, over de rol die zelfspraak kan betekenen voor een atleet.

MarcoHoogerland_770
Marco Hoogerland (links), foto: screenshot YouTube

Je bent als mental coach of prestatiecoach mensen aan het begeleiden bij het behalen van doelen en ambitie. Hoe komt ‘zelfspraak’ terug in de coaching?
Zelfspraak is, net als visualisatie, een krachtige tool, maar het beïnvloeden van zelfspraak is geen interventie op zichzelf. Binnen het proces van gedragsverandering is het interessant om zelfspraak op het juiste moment te gebruiken, hier feedback in te vragen gericht op de doelen. Als een atleet pas bewust bezig gaat met zelfspraak op de wedstrijddag zelf en niet in een het hele proces dan is het de vraag hoe effectief dit is. Het is belangrijk om goed in je vel te zitten en hier consequent op te sturen door jezelf feedback te geven en vragen. Het blijft het kip-ei verhaal; ben je succesvol omdat je zelfvertrouwen hebt en goed in je vel zit of zit je goed in je vel en ben je daardoor succesvol.

Welke groep sporters begeleid je met name in je werk?
Ik begeleid (top)sporters van 12 jaar tot en met atleten aan het einde van hun carrière. Tijdens het coaching-traject ben ik dan ook aan het kijken wat iemand nodig heeft in die levensfase, daarin kan de coach een vader, mentor, trainer en uiteindelijk consultant als rol hebben. Hoe groter het zelfondernemend, of zelfsturende vermogen van een atleet hoe minder hulp nodig zal zijn.

Hoe kan een atleet meer inzicht krijgen in zelfspraak en de functie ervan?
Zelfspraak zit in het systeem van atleten. Het is afhankelijk van het gevoel van een atleet, de situatie en de context. Het is een natuurlijk proces wat fluctueert, net als bijvoorbeeld zelfvertrouwen is zelfspraak ook de ene keer positiever dan op een ander moment. De ene persoon is van nature ook positiever ingesteld dan de andere, de manier hoe hiermee wordt omgegaan is wel beïnvloedbaar. Het is een ‘mindset’, je kunt de prestatie bekijken ‘wat doe ik fout’, maar je kunt ook kijken naar het proces ‘hoe ga ik me ontwikkelen’. Fouten reduceren of ontwikkeling produceren. Als een atleet in de ‘ontwikkel-mindset’ zit is het makkelijker te accepteren, daarvan te leren en door te gaan. Deze positieve flow zal ook gepaard gaan met een automatische positieve zelfspraak.

Hoe kan een trainer of coach een atleet hierin begeleiden?
De trainer heeft niet direct invloed op zelfspraak van de atleet. Wel beïnvloed de manier van coachen of training geven de mindset van de atleet en hiermee dus indirect de zelfspraak. Voor een trainer is het belangrijk om de juiste wijze en de juiste soort feedback te geven aan de atleet, iedere atleet zit anders in elkaar en het is erg helpend als een trainer dit kan inschatten en daarop kan sturen. Hier ligt het grootste winstpunt voor trainers om zich te ontwikkelen.

Soms heeft een atleet de finishlijn nog niet eens bereikt, maar is de wedstrijdanalyse al gedaan. Op zo’n moment wordt de prestatie geëvalueerd, vaak vanuit emotie, terwijl het veel belangrijker is om feedback te geven op het proces. Na de finish is de atleet moe en is het belangrijker om een schouderklop, high-five of knuffel te geven dan de prestatie te analyseren. Door op een later moment te evalueren en feedback te geven op het proces, vanuit een helikopterview ‘wat hebben we afgesproken’ kun je conclusies trekken en kom je in de ontwikkelmodus.

Beantwoord

Het is toegestaan de volgende HTML tags en attributes te gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>