Door: Miriam van Reijen

Een wereldrecord – hoe komt dat tot stand? Twee casestudies: Radcliffe vs Waitz

Hoewel het wereldrecord van de mannen in de afgelopen 10 jaar al vijf keer is verbeterd, staat het damesrecord al sinds 2003 op naam van de Britse Paula Radcliffe (2.15.25). Ook van oktober 1978 tot april 1983 stond het wereldrecord langdurig op naam van 1 persoon: De Noorse Grete Waitz. Beide vrouwen waren al jaren volop in training voordat ze hun wereldrecord vestigden.

Door Miriam van Reijen

Verschillende wetenschappers stellen dat er minimaal 10 tot 50.000 uren moet worden geoefend (of getraind) voordat je een vaardigheid heel goed kan uitvoeren. Ook als hardloper zal je heel wat jaren moeten trainen voordat je jouw hoogste niveau kunt bereiken. Je trainingsbelasting moet voorzichtig worden opgebouwd. Je lichaam heeft zo de tijd om steeds sterker en efficiënter te worden. Waar de training precies uit moet bestaan is echter onderwerp van discussie. Waar Waitz vooral bekend stond om haar relatief lage volume met hoge intensiteit en korte intervallen, liep Radcliffe vooral veel kilometer (met weken tot 160 mijl = 257km). Twee topatletes; twee trainingsmethoden.

radcliffe34959943

Paula Radcliffe
De fysiek

Het kan niet anders dan dat Radcliffe in 2003 bij de marathon van Londen in optimale conditie was waarbij alle fysieke kenmerken (o.a. loopeconomie, vo2max) ideaal getraind waren. Tussen 1991 en 2003 is Paula regelmatig getest. In 1991 had Paula een maximale zuurstofopname (VO2max) van 70 ml/kg/min. Deze waarde schommelde in de 11 jaar daarna tussen de 66 en 75. In 2003 lag de waarde weer rond de 70 ml/kg/min. Haar loopeconomie ging echter in deze periode elk jaar met gemiddeld 1% vooruit. Dit betekende dat ze 40 tot 60 seconden sneller liep op de mijl en dat haar zuurstofopname bij een snelheid van 16 km per uur daalde van 205 ml/kg/km (1991) tot 175 ml/kg/km (2003). Ook haar lactaatcurve maakte een belangrijke ontwikkeling door. Was er in 1992 nog een duidelijke stijging in haar lactaatconcentratie te zien (van 1.2 naar 1.45 mm/L) tussen 13 en 14 km/u, in 2003 bleef de concentratie lactaat tot 18.5 km/u constant, om vervolgens snel toe te nemen. De lactaatconcentratie rondom haar VO2max was rond de 5 mmol/L, een lage waarde vergeleken met andere atleten. Dit duidt er op dat Paula goed in staat was het lactaat te verwerken.

De training
Deze veranderingen gingen natuurlijk gepaard met een toename in trainingsbelasting. In 2003 liep Paula weken met een omvang tot 160 mijl per week (257 km). Het grootste deel van haar training voerde ze uit op een vlak tempo van tussen de 3.30/3.40 min/km (tempo 2u28-2u36 op de marathon). In 2003 betekende 3.20 (tempo 2u20 op de marathon) voor Paula een lactaatconcentratie van 1.4 mmol/L. Paula stond er om bekend de duur van haar training nooit ten koste van haar kwaliteit te laten gaan. Ze brak liever een training af dan deze suboptimaal uit te voeren. Een aantal belangrijke trainingen in haar programma waren regelmatig terugkerende tempolopen (op een tempo rond de 3.08 min/km), cross- en baantrainingen met lange intervallen en twee krachttrainingen per week. De steeds specifieker wordende krachttraining resulteerde in een verbetering van haar verticale sprongkracht van 29 cm in 1996 naar 38 cm in 2003. Haar flexibiliteit nam in dezelfde periode af van 8 cm naar 4 cm bij de zit-en-rektest. Een groot deel van de tijd verbleef Paula op hoogte, net name in Font Romeu, in de Franse Pyreneeën of in Albuquerque in New Mexico. Er is weinig bekend over Paula’s exacte trainingsschema in haar beste jaren. In 2009, zag een week van Paula er als volgt uit:
Paula Radcliffe trainingen

Grete Waitz – negenvoudig kampioen

Grete Waitz adidas-10

Van Grete Waitz (1953-2011), negenvoudig winnares van de marathon van New York, is heel precies bijgehouden (door haarzelf haar echtgenoot en trainer Jack Waitz) wat zij aan training deed.

Waitz begon aan atletiek op haar 12e met springen, sprinten en werpen. Vanaf haar 15e deed ze mee aan afstanden langer dan 200m. Haar eerste 800m liep ze op haar 16e. Hierbij trainde ze 5 keer per week: een combinatie van intervaltrainingen en duurlopen van 8 tot 10 km. Deze voerde ze vaak uit ‘met de jongens’ tegen een hoog tempo. Op 19-jarige leeftijd kon ze al 10 km in training lopen in veertig minuten, zonder al te veel moeite. In dat jaar liep ze 2.05.7 op de 800m. In de jaren daarna ging de belasting gestaag omhoog tot zo’n 120-130 kilometer per week. In 1974, het jaar waarin ze de meedeed aan de Europese Kampioenschappen zagen haar laatste twee weken voor het toernooi er als volgt uit (linker twee kolommen). In 1983 zag een week in het competitie seizoen er uit als in de rechter twee kolommen:

Grete Waitz trainingen 1972 en 1983

Gedurende haar hele carrière liep Grete gemiddeld 119-132 km per week. Alleen de eerste 25 weken van 1976 liep ze meer, gemiddeld 160 kilometer per week. Net zoals Paula, liep Grete veel duurlopen op een tempo van minimaal 4 minuten per kilometer (15 km per uur). Naast haar trainingen nam de atlete veel deel aan wedstrijden. Zo liep ze in het seizoen 1987-1979 50 wedstrijden (waarvan ze er 48 won); variërend van 800 meter op de baan tot de marathon plus crosswedstrijden. In dit seizoen volbracht ze 44% van haar trainingen in de lage zone 1, 30% in zone 2 (die bij haar correspondeert met haar marathontempo ~ 3.45-3.30) en 23% op haar anaerobe drempel (~3.20-3.30), de overige 3% werd gelopen op wedstrijdintensiteit. Haar baantrainingen bestonden vooral uit korte intervallen, tot maximaal 1 kilometer.

De VO2max van Grete is nooit officieel gemeten. Aan de hand van haar prestaties op de lange afstand werd geschat dat zij een VO2max had van ~70-73 ml/kg/min.

Persoonlijke records Paula Radcliffe en Grete Waitz:

Persoonlijke reocrds Grete Waitz en Paula Radcliffe

Bronnen:
Jones, A. 2006. The physiology of the world record holder for the women’s marathon. Int J Sports Sci & Coaching. 1(2):100-116

Tjelta LI et al 2014. A case study of the training of nine New York winner Grete Waitz. Int J Sports Sci & Coaching. 9(1): 139-158

Beantwoord

Het is toegestaan de volgende HTML tags en attributes te gebruiken: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

  • Dat zou in elk geval de toename van sprongkracht van 29 naar 38 cm verklaren. Not.
    Het zou best kunnen, het ware de epojaren, maar door hoe je het brengt maak je van jezelf een clown.

  • 16 jaar nadat de NL PDM ploeg met EPO begon, en ~2 jaar na beschikbaar komen van de EPO test. Maar hoe vaak is ze daadwerkelijk buiten competitie op EPO getest? In het begin was die test zó duur dat maar een fractie van stalen erop getest werden.
    Hoe dat in wegatletiek ging, heb ik geen weeet van.

    Overigens, als je in 2003 gedegen en regelmatig getest werd, was je allang klaar met grote EPO injecties. Microdosing en bloedtransfusies, anders was de pakkans veel te groot. Fijn aan een bloedtransfusie is dat je eventjes 10% meer bloed in je lijf hebt dat zuurstof op kan nemen. Wel ben je dan aangewezen op een minder zwaar wedstrijdplan, want een deel van je tijd loop je rond met een soort bloedarmoede tot je het weer natuurlijk aangevuld hebt.

    Weet iemand waar Paula uit hing het jaar voor haar WR (verre trainingskampen…) en hoe vaak ze getest is, écht getest op EPO? En bloedtests? Is voor de marathon wel gekeken wat haar hematocriet was?

  • Jeroen romeijn

    Wat. Als.

    Cloxxi je praat weer onzin.

    Je weet helemaal niets en toch is ze schuldig.

    Haille doped. Alle mannen die kip…… Heten dopen. Galen doped. Tergat doped. Aparte wereld leef jij in.

    Ik vraag me oprecht af waarom je de sport volgt?

  • @lourens, @cloxxki,
    ik vind dit gezeur over Radcliffe een beetje flauw. Er is echt geen enkel ‘bewijs’ of roddels of iets, te vinden in die richting (mochten jullie info hebben die ik nog niet weet, deel die dan). Het is toch echt mogelijk dat iemand hard traint en hard loopt.

  • Jeroen, iemand woorden in de mond leggen is niet netjes he. Maak je eigen statements, niet de mijne.
    Heb je ook iets bij te dragen misschien, of alleen geinteresseerd om mij op de man aan te vallen, wat ik ook te melden heb? Moet ik me tot jouw niveau laten zakken, wil je dat uitlokken?

    Paul, roddels zijn helemaal niet nodig toch? Anders zouden we ook kunnen stoppen met doping tests te doen op atleten met smetteloze reputatie, die liefdadigheidswerk doen, etc.
    Radcliffe was heus niet de eerste vrouw op aarde die hard trainde. Maar in haar eentje haalt ze wel heel het vaak gebruikte argument dat Oost-Afrikanen gewoon minuten meer talent hebben, keihard onderuit.
    Bij enig WR dat een tijdje blijft staan terwijl de andere sexe door blijft ontwikkelen is geoorloofd te vragen wat ik vroeg. Zeker als het om 2003 gaat, onder andere om redenen zoals ik die al even aanhaalde.

    Niemand houdt van de wielrenvergelijking, maar anno 2000, hoeveel mensen hadden willen horen dat Armstrong van nature een laag hematocriet had en heel gemiddeld vermogen kon trappen voor een prof? Tot hij kanker kreeg was hij ab-so-luut geen kanshebber bergop. Achteraf bleek dat hij toen ook al aan allerlei steroiden en EPO zat, maar nog geen Dr. Ferrari had. Dr. Ferrari vond in hem een super responder. En de wereld in hem de kanker jezus die hen verlossen zou met zijn schone geweten, urine en bloed.
    Scepsis is in topsport gepast. Als recreanten en masters al flink pakken om die ene concurrent of dat ene leeftijdsPR te pakken, hoe moet het dan met topsporters wiens hele leven er van afhankelijk is? Waar zou Radcliffe nu zijn als ze 5 minuten trager gebleven was? Waar zou Butter nu zijn als hij 5 min sneller was? Het is voor heel velen de zonde waard. Dan ook voor ons de scepsis.

    En Paul, als mijn vragen bemoedigende antwoorden krijgen, kan Radcliffe wat mij betreft weer een tijdje met rust gelaten worden.
    Iedereen wil toch dat een WR clean gelopen is?
    Bij Chinezen geloven we er totaal niets van, maar een superblanke Britse, die mag zonder vragen passeren.

  • Heel mooi artikel waar nog wat valt te heren. Niemand die ingaat on hun manier van trainen’, maar weer geleuter van het bekende groepje over doping. Jammer om zo losseveter.nl kapot te maken.

  • @Cloxxki je stelt die vragen maar die zijn al 1000 keer gesteld en er is niets gevonden. Dus. waarom. stel je die dan nog. Waarom dan niet ingaan op de training zelf, is ook heel interessant hoor.

    De chinezen, daarvan hebben de coaches al toegegeven dat men toen aan de doping zat, dus dat is duidelijk

  • @ Paul

    Dat wereldrecord van Paula is nogal ongeloofwaardig:

    Bijna alle atletiekkenners zijn het erover eens dat Afrikaanse atleten (Kenia, Ethiopië) een ‘voordeel’ hebben ten opzichte van blanke en Aziatische atleten. Bij de mannen zie je dat terug in de aller tijden lijst op de marathon. Pas op de 42ste plaats vind je de eerste ‘blanke’, te weten Ryan Hall, met 2 minuten achterstand op de wereldrecordhouder (en gelopen op het aflopende parcours van Boston). De volgende niet-Afrikaanse atleet (dwz zonder Afrikaanse roots), is volgens mij de Japanner Takaoka, met 2,06,16, op de 134ste plaats.

    Zoiets zou je bij de vrouwen toch ook mogen verwachten? Een kopgroep gevormd door atletes met Afrikaanse roots en op enkele minuten achterstand de eerste ‘blanke’ of Aziatische atlete. Maar nee hoor, die vrouwenmarathon laat nogal een atypisch beeld zien. De snelste drie marathons zijn gelopen door Radcliffe, en haar wereldrecord is maar liefst 3,12 minuten sneller dan de beste tijd van de nummer 4 op de lijst, de Keniaanse Mary Keitany.

    Als je Paula vergelijkt met niet-Afrikaanse atletes, dan is het verschil nog groter. Ze zit bijna 4 minuten voor de Japanse Noguchi en de ‘Duitse’ Mikitenko. Dat zijn toch forse verschillen. En die verschillen kan je volgens mij alleen maar verklaren vanuit het feit dat Radcliffe gedurende haar topjaren regelmatig in een koperen ketel met toverdrank is gevallen.

  • Dat vind ik dus onterecht. Het enige argument is: “ze loopt zo hard, dat kan niet zonder doping”. Verder geen enkel ander argument.

    De 2.15.25 is met windmee gelopen, zou in andere jaren 2.17.00 waard zijn, keurig in lijn met haar andere tijden. Ook in lijn met beste tijden op kortere afstanden. In haar topjaren ook regelmatig out of competition getest, ze heeft zelfs uit eigen beweging bloedstalen laten afnemen en invriezen om later te laten testen omdat ze vond dat ze te weinig getest werd.

    Er is ook nog zoiets als het ‘umfeld’ van een loper. Louche makelaars, obscure ‘trainers’ met connecties naar oostenrijk, vriendschap met Ferrari. Maar daar is hier ook geen sprake van.

    Dus: als je dan, bij het horen van de naam Paula, meteen DOPING roept, dan vind ik dat raar (geef op zijn minst een valide argument. Statistiek is geen argument), en het doet dan af aan interessantere zaken als hoe ze traint. Bijvoorbeeld: volgens onderzoek doen toplopers zo’n 80% van de trainingskilometers onder de ca 2 mmol lactaat, aeroob dus. Voor Paula betekent dat dat zelfs duurlopen van 3.30 per kilometer in dat gebied vallen en ze dus zonder te overstressen een enorme berg kwaliteits kilometers gemaakt heeft. Misschien ligt daar wel de sleutel tot die goede tijden.

  • Ken je klassiekers Lourens, Obelix hoefde maar één keer in de ketel te vallen 😉

    Heb je inside informatie over Radcliff die wij ongeinformeerden niet hebben?

  • Frank Koopmans

    Wat Radcliffe heeft gedaan is bovenaards. Ook met EPO en/of slim trainen kan een (blanke) vrouw zo’n tijd eigenlijk niet lopen, en zeker niet op die energieverslindende manier. Dus zal je het moeten zoeken in aangeboren fysiek voordeel. Bij vrouwen denk je dan al snel aan een tikkie mannelijkheid hier of daar. Zou je natuurlijk ook gewoon als “superwoman” kunnen omschrijven.

  • @Frank, dit bedoel ik dus: je zegt maar wat. Op die manier is het gemakkelijk iemand verdacht te maken. Je zegt: ‘…. en zeker niet op die energieverslindende manier’. Maar in het artikel hierboven staat letterlijk dat haar running economy 175 ml/kg/km is, dit is zelfs voor toplopers een erg goede waarde. Ze heeft dus GEEN energieverslindende manier van lopen, integendeel!

  • Bij Paula zit er een behoorlijke smak krachttraining in, dat zou wel eens een groot verschil kunnen zij met de meeste snelle dames van de marathon.
    Bij Grete nul, bijvoorbeeld.
    Paula liep een beetje apart, maar als je er goed naar kijkt heel zuinig.

  • Frank Koopmans

    Het schudden van het hoofd moeten we dan misschien als een extra arm-inzet zien? Energieverlies dat elders energie uitspaart?

    Veronderstellen dat Radcliffe een aangeboren voordeel heeft ten opzichte van andere vrouwen is toch geen beschuldiging? Daar zijn een hele reeks voorbeelden van.

  • Nee Frank, is ook idd geen beschuldiging, ze zal zonder twijfel een of ander genetisch voordeel hebben, al was het alleen maar het goed reageren op bepaalde typen training. Het genetisch voordeel moet wel door veel en goed trainen ontwikkeld worden, dingen als gen-expressie bij zware krachttraining en zo. Ik weet niet hoe zwaar de krachttraining was qua max gewicht, misschien zit hier een belangrijke factor in.

    Schudden van hoofd leidt overigens kennelijk niet tot onzuinig lopen dus zal niet enorm verstorend werken.

  • @ Paul

    Er zit een aanname in jouw redenatie die je niet heel expliciet maakt, maar die ongeveer luidt dat als je heel hard en heel goed traint, je ook een ongelooflijk snelle tijd kunt lopen, en dat er eigenlijk geen limiet bestaat voor de snelle tijd die je kunt lopen. Als Paula 2.12 had gelopen, had je ook geloofd dat dit een optelsom is van talent en training.

    En dat ben ik dus niet met je eens. Er bestaan voor atleten wel degelijk grenzen, en Paula is wat mij betreft die grens van geloofwaardigheid allang voorbij. Daarom vermoed ik dat er iets anders aan de hand is. Dat vermoeden wordt versterkt door wat er nu bijvoorbeeld met Jeptoo is gebeurd, maar ook door de geruchten die over Keitany (de 2e vrouw ooit op de marathon) in Kenia de ronde doen.

  • Ja @Lourens, dat is inderdaad de aanname.
    Je kan een ongelooflijk snelle tijd lopen als je heel hard en heel goed traint. Dat is ook een beetje de basis van de hardloopsport.

    Paula heeft geen 2.12 gelopen dus… er zijn grenzen. Wie weet duikt er bij haar nog iets op, maar vooralsnog zijn er geen aanwijzingen, behalve de snelle tijd (bij bijvoorbeeld Armstrong waren er rond het jaar 2000 al veel aanwijzingen dat er ‘iets aan de hand was’, bij Paula is gewoon helemaal niets daarvan te vinden). En statistisch KAN zo’n snelle tijd een keer gebeuren. Vergeet niet dat vrouwen-marathonlopen veel en veel dunner bezet is dan bij de mannen.

    Merkwaardig genoeg pleit het getal van 175 ml/kg/kilometer zuurstofgebruik TEGEN bijvoorbeeld epo: want: zo zuinig lopend is er geen noodzaak om extra zuurstof via epo aan te voeren. Die 175 is een heel lage waarde; statistisch zitten andere oost-afrikanen rond de 190, en het ligt dan juist voor de hand aan te nemen dat ZIJ het gat met de 175 willen overbruggen via epo. Dus: de jeptoo’s van de wereld hebben juist epo nodig.

  • Frank Koopmans

    Alleen is het gat met de eerste blanke, cleane man aan de kleine kant. Juist gezien het feit dat de mannenmarathon veel breder beoefend is.

  • David van der Linden

    Leuk stukje. De trainingsschema’s van Grete Waitz kan ik dromen. In de tijd dat ik veel wedstrijden liep kocht haar boek eens bij ‘ De Slegte’. Ik heb veel gehad aan haar eenvoudige trainingsopbouw adviezen. Steeds deed ze heel consequent een zelfde opbouw naar marathons toe, altijd testlopen over 5 kilometer de weken ervoor. Het leerde mij bijvoorbeeld ook te zien dat 5 kilometer tests veel kunnen zeggen over je marathonvorm. Voor mij erg waardevol destijds! Paula Radcliffe is voor mij een topatlete met een erg grote ijver op het gebied van training. Ik geloof sterk in haar drijfveren na alle teleurstellingen in eindsprints op baanatletiek kampioenschappen. Verdachtmakingen zonder een spoortje bewijs snap ik niet. Lees nu eens het artikel, leer ervan of leg het terzijde. Dat zure geneuzel over wel/niet weet ik wat, is bespottelijk en wordt langzaam aan wel érg treurig.

  • Nee @Hans, is een prima vraag.

    Energiezuinig lopen, weinig zuurstof gebruiken bij hoge snelheid. Het is de vraag welk dopingproduct de motor zuinig zou laten lopen.

    Eens kijken: EPO verbetert niet de zuinige verbranding (het verbetert, denk ik, niet de interne spier stofwisseling of de coordinatie). Het zorgt er juist voor dat bij een minder zuinige verbranding, meer zuurstof kan worden aangevoerd, ofwel: het dient om slechte motoren op te voeren.

    Het is bekend dat krachttraining en ‘veel tempo trainen’ de energiezuinigheid verbetert. Het zou daarom kunnen dat bijvoorbeeld anabole steroïden hier helpen: verhogen belastbaarheid en je kan meer kracht/omvang doen. Maar je kan uiteraard ook hier en daar wat rust inbouwen….

    Verder zijn er vast wel middelen waarmee je je lichaamsgewicht/vetpercentage kan verlagen en je (dus) op een zuiniger verbruik per kilo uitkomt (aicar dacht ik, of andere middelen). Maar dat soort middelen…. lijkt me gevaarlijk.

    Dus ja, indirect kan de waarde van 175 door doping komen.